Hoe kies je de juiste plug?
Pluggen bestaan in verschillende vormen en uitvoeringen. We overlopen welke soorten er bestaan en waarop je moet letten bij de aanschaf van je pluggen.
Wat is een plug?
Een plug is een bevestigingsmiddel dat je in een voorgeboord gat in een muur, plafond of andere ondergrond plaatst om een schroef stevig te kunnen verankeren.
Wanneer je de schroef indraait, zet de plug zich vast in of achter het materiaal, bijvoorbeeld door uit te zetten, zich vast te klemmen of te verankeren. Zo kan je onder meer kasten, rekken, lamparmaturen of andere voorwerpen bevestigen in materialen waarin een schroef alleen onvoldoende houvast heeft.
Waarop zijn pluggen onmisbaar?
In materialen zoals baksteen, beton of gips heeft een schroef op zichzelf immers onvoldoende grip: de schroefdraad kan zich niet zoals in hout stevig in het materiaal vastzetten en kan het boorgat zelfs beschadigen of uitbrokkelen. De plug zorgt voor de nodige houvast door zich bij het indraaien van de schroef uit te zetten, vast te klemmen of achter de wand te verankeren.
Waarop moet je letten bij de aankoop van pluggen?
Kies volgens de ondergrond
De ondergrond bepaalt in grote mate welk type plug je nodig hebt. In massieve materialen zoals beton, volle baksteen of natuursteen gebruik je doorgaans een plug die zich in het boorgat vastzet, terwijl je bij holle wanden zoals gipskarton of holle bouwblokken een plug nodig hebt die zich achter of in de wand verankert.
Houd daarnaast rekening met de sterkte en structuur van het materiaal: een harde betonwand vraagt immers om een andere bevestiging dan cellenbeton, gips of een poreuze baksteen. Op de verpakking staat doorgaans aangegeven voor welke materialen de plug geschikt is.
Kies in harmonie met de schroef
Een plug moet uiteraard ook compatibel zijn met de schroef die je erin wil draaien. Bij iedere plug hoort een andere maat van schroef. Voornamelijk de diameter van de schroef is belangrijk om de plug goed te laten spreiden voor een stevige verbinding in de muur. Op de verpakking van pluggen is vaak terug te vinden welke maten schroeven erbij horen.
De schroef moet hoe dan ook altijd langer zijn dan de plug. Bij een klassieke spreidplug moet de schroef minstens door de volledige plug reiken. Als vuistregel tel je de lengte van de plug en de dikte van het te bevestigen materiaal bij elkaar op, met nog ongeveer 5 à 10 mm extra. Volg bij specifieke pluggen altijd de aanwijzingen op de verpakking.
Wat zie je nog op de verpakking?
Op de verpakking zal je de afmetingen zien staan, bijvoorbeeld ‘8.0 x 40’. De '8.0' is de diameter van je boorgat - die van de plug zal iets kleiner zijn. De ‘40’ slaat op de lengte. Beide zijn uitgedrukt in millimeter. Soms vind je er ook de aanbevolen boordiepte, maximale belasting en montagerichtlijnen terug.
Tip: over maximale belasting
Let bij belastingswaarden goed op de vermelde ondergrond en montagevoorwaarden. Het draagvermogen hangt immers niet alleen af van de plug zelf, maar ook van de ondergrond, de gebruikte schroef, de verankeringsdiepte en de manier waarop de belasting op de bevestiging inwerkt. Dezelfde plug kan in beton bijvoorbeeld meer gewicht dragen dan in een minder stevige of holle ondergrond.
Welke soorten pluggen bestaan er?
Wanneer je een kast of armatuur wil ophangen, zijn de nodige pluggen (en schroeven) vaak gewoon meegeleverd en moet je het zelf niet uitzoeken. Makkelijk, maar zo is het leven lang niet altijd. Voor heel wat kluswerken moet je immers weten welke plug gebruik je nu in welke situatie gebruikt. Er zijn soorten die zowel in massieve als holle wanden hun werk doen, maar er zijn ook soorten die enkel in een van de twee naar behoren hun ding doen.
Universeelplug
De naam zegt het zelf, dit is een plug die voor alles kan worden gebruikt, zowel in massieve muren als holle wanden dus. Door een schroef in te brengen, wordt de kop van deze plug naar achteren getrokken, waardoor de plug zich spreidt en vastzet in je muur. In een holle ruimte gaat ze achter het gipskarton een knoop vormen, en zo een stevige verankering geven.
Waterdichte plug
Een waterdichte plug is min of meer een variant op de universeelplug, ontwikkeld voor bevestigingen waarbij het boorgat ook tegen vocht moet worden afgedicht, bijvoorbeeld in een douche of badkamer. De plug heeft daarvoor een afdichtende vorm of geïntegreerde afdichting rond de schroef en/of het boorgat. Zo voorkom je dat water langs de bevestiging in de wand kan dringen. Welke ondergronden geschikt zijn, verschilt per type; controleer daarom steeds de verpakking.
Voor massieve materialen
S-plug
S-pluggen (ook wel nylon pluggen genoemd) worden heel vaak gebruikt voor massieve materialen. Deze pluggen hebben een diepe vertanding en zijn voorzien van 'vleugeltjes' of weerhaken die voorkomen dat de plug meedraait. Deze worden gebruikt voor middelzware bevestigingen zoals kasten en verlichting.
Spreidplug
De spreidplug is vooral te gebruiken in massieve materialen. Bij een holle (bijvoorbeeld gipskarton) wand zal je een probleem hebben, daar hier niet zoals bij de universeelpluggen een knoop wordt gevormd. Deze is meer geschikt voor zwaardere bevestigingen zoals trapleuningen of boekenkasten.
Messingplug
Deze pluggen worden meer gebruikt om bouten te monteren in beton of kalkzandsteen. Je hoeft hierbij niet diep te boren om een goede sterkte te verkrijgen. Deze is geschikt voor zware belasting zoals poorten en zware constructies.
Slagplug
Bij grotere werken - zoals bijvoorbeeld het bevestigen van latwerk tegen een stenen muur - komen slagpluggen goed van pas. Wat je moet doen, is het materiaal dat je wilt bevestigen, en de ondergrond in één keer voorboren, en dan de plug inbrengen met een hamer. De meeste hebben een schroefdraad om achteraf kleine aanpassingen te doen of eventueel later te verwijderen.
Isolatieplug
Een variant daarop zijn de isolatiepluggen, geschikt om harde isolatieplaten vast te maken. Deze werken volgens hetzelfde principe, en bestaan volledig uit nylon (om koudebruggen te voorkomen). De brede schotel verdeelt daarbij de druk over het isolatiemateriaal. Je hebt hier ook uitvoeringen met een spouwanker, voor gevelisolatie.
Keilbout
Keilbouten zijn metalen pluggen met een conische bout die – net als slagpluggen – gebruikt worden in massieve materialen. Het principe is gelijkaardig aan de spreidplug. Door die aan te draaien, gaat de plug zich mooi openspreiden en verankeren. Wanneer je een moer aanbrengt, komt de bout naar voren en zet de metalen huls uit. Deze wordt vooral gebruikt voor zware belasting.
Betonschroef
Betonschroeven lijken schroeven (het zit zelfs in de naam), maar zijn eigenlijk verankeringen. Deze kan je rechtstreeks in het beton schroeven (uiteraard eerst voorboren met een diameter kleiner dan die van de betonschroef). Een variant hierop is de zelfborende cellenbetonschroef.
Voor holle wanden
Parapluplug
Deze zijn aangepast aan gipskartonnen wanden of vezelplaat. Als je daar iets tegen gaat vijzen, gaat de plug achter de wand uitspreiden als een paraplu en zo een stevige verankering vormen, zelf bij dunne materialen.
Tuimelplug
Deze variant op de parapluplug is gemaakt uit metaal en is vooral geschikt voor valse plafonds. De verende lange draadstangen zijn goed om grote wanddiktes te overbruggen. Deze worden vooral gebruikt voor plafondbevestigingen, of de montage van lampen. Je boort je boorgat, steekt de plug erdoor, de armen spreiden zich open en dan draai je een moer en rondel aan.
Metalen hollewandplug
Een metalen hollewandplug gebruik je voor bevestigingen in gipskarton en andere holle plaatwanden. Bij het aantrekken van de schroef vouwt de metalen huls zich achter de plaat open en klemt de plug zich stevig tegen de achterzijde vast. Voor een snelle en correcte plaatsing wordt vaak een speciale hollewandplugtang gebruikt. Eenmaal geplaatst blijft de plug in de wand zitten en kun je de schroef indien nodig verwijderen en opnieuw indraaien.
Pluggen met schroefdraad
Er bestaan ook pluggen met schroefdraad, die je gewoon kunt indraaien zoals een schroef. De pluggen bestaan zowel voor gipskarton (gipsplaatpluggen genoemd) als voor cellenbeton en zijn geschikt voor middelzware belasting. De plug zet zich vast in het gipskarton of het cellenbeton. Het is de schroefdraad van de plug zelf die zorgt voor de verankering. Sommige van deze pluggen zijn zelfborend, zodat je zelfs niet meer hoeft voor te boren. In de plug breng je dan nog een schroef in.
Chemisch anker
Een chemisch anker is de enige verankering die geen vaste vorm heeft. Dit maakt dat de plug optimaal verankerd wordt in de muur. Let wel op. Je kan ze enkel gebruiken in vaste gesteenten of in een snelbouwsteen. Er bestaan chemische ankers op een verschillende basis, maar de gebruiksprincipes zijn volledig dezelfde.
Qua belasting komt een chemisch anker vooral in beeld voor zware bevestigingen waarbij een gewone kunststof plug onvoldoende zekerheid of draagkracht biedt. Denk aan het bevestigen van balken, zware trapleuningenn en rekken, poorten, terras- of carportconstructies en andere dragende constructiedelen.