Technische aspecten bij verlichting
Wanneer je lampen kiest, kijk je best naar een aantal technische eigenschappen. Die bepalen hoe goed, comfortabel en energiezuinig een ruimte verlicht wordt.
Verlichtingssterkte
Lux
Lux geeft aan hoeveel licht er effectief op een oppervlak valt: 1 lux = 1 lumen per vierkante meter. Dat is vooral belangrijk in werkruimtes.
- hal, berging, kelder of wasruimte: 50 tot 100 lux;
- slaapkamer: 100 tot 200 lux;
- leefruimtes: 200 tot 300 lux;
- werkruimtes, werkblad keuken, spiegel badkamer: 300 tot 500 lux.
Lumen
Naast de verlichtingssterkte bestaat ook de lichtstroom van een lamp die wordt uitgedrukt in lumen (lm). Hoe meer lumen, hoe meer licht een lamp uitstraalt. Hoe sterk het licht moet zijn, hangt af van de functie van de ruimte.
- zithoek: 1.500 tot 3.000 lumen;
- badkamer of een slaapkamer: 2.000 tot 4.000 lumen;
- bureau of eetkamer: 3.000 tot 6.000 lumen;
- keuken: 5.000 tot 10.000 lumen.
Candela
De lichtsterkte van een armatuur wordt uitgedrukt in candela (cd). Waar lumen aangeeft hoeveel licht een lamp in totaal produceert, geeft candela aan hoe sterk dat licht in een bepaalde richting wordt uitgestraald.
Een armatuur met een hoge candelawaarde bundelt het licht sterker (zoals een spot), waardoor het verder reikt. Een armatuur met een lagere candelawaarde verspreidt het licht breder en gelijkmatiger (zoals een plafondlamp).
Lichtkleur
Kelvin
De lichtkleur van een lamp wordt uitgedrukt in Kelvin (K).
- warm wit licht (± 2700 K): zorgt voor sfeer en ontspanning;
- neutraal tot helder wit (3000–4000 K): is geschikt voor keukens en badkamers;
- koud wit of daglicht (5000 K en meer): bevordert concentratie en zichtbaarheid.
Fitting en lampvorm
Niet elke lamp past in elk armatuur. Daarom moet je letten op de fitting, dat is de onderkant van de lamp. De meest gebruikte zijn E27 (grote schroef) en E14 (kleine schroef). Bij spots komt vaak GU10 of GU5.3 voor. Bij (LED)TL buizen zijn dit de G13 en G5.
Ook de vorm van de lamp is belangrijk (peervorm, kaarsvorm, spot, ledstrip), zodat ze goed in het armatuur past.
Accentverlichting of algemene verlichting
Lampen met een reflectorkop bundelen het licht en zijn geschikt voor spots en accentverlichting. Lampen zonder reflectorkop geven een meer verspreid licht.
Slimme verlichting
Slimme verlichting is een combinatie van lampen, armaturen, drivers en/of andere lichtsystemen die je kan bedienen met een app, sensor, afstandsbediening of spraak. Je kan bijvoorbeeld het licht automatisch aan- of uit laten gaan, en soms ook de lichtsterkte en lichtkleur aanpassen.
Mogelijke toepassingen zijn:
- lichtscènes: verschillende voorgeprogrammeerde instellingen voor bijvoorbeeld lezen, koken, tv-kijken of ontspannen;
- tijdschema's: verlichting automatisch laten in- en uitschakelen op vaste tijdstippen;
- integratie met andere systemen: koppeling met domotica, alarmsystemen, zonwering, verwarming of sensoren voor een geautomatiseerde woning.