Rodenticidenmarkt evolueert onder druk van nieuwe regelgeving

Ratten en muizen bestrijden is minder rechttoe rechtaan dan het op het eerste gezicht lijkt. Europese en Belgische wetgeving knijpt het vrije gebruik van chemische middelen steeds verder dicht, terwijl mechanische en elektronische alternatieven aan een gestage opmars bezig zijn. Dat heeft ook gevolgen op het verkooppunt, waar het aanbod steeds vaker gepaard gaat met vragen over de werking, de toepassing en wat volgens de huidige regelgeving nog mag.

An De Maere - 27 augustus 2026

Chemische middelen

Graankorrels, pasta’s en blokken

Op de markt voor ongediertebestrijding staan grofweg drie families naast elkaar. Chemische rodenticiden, in de volksmond nog vaak rattengif genoemd, blijven het grootste segment, zowel in volume als in omzet. Binnen die categorie bepaalt vooral de vorm van het lokaas de toepassing. Graankorrels, meestal op basis van tarwe of haver, zijn goedkoop te produceren en erg aantrekkelijk voor knaagdieren, maar verliezen hun werking snel in vochtige omgevingen, waardoor ze vooral geschikt zijn voor droge ruimtes zoals zolders en schuren. Pasta's bevatten een hoog vetgehalte en geurige aroma's, wat ze uitermate aantrekkelijk maakt en beter bestand tegen vocht dan graan, en de actieve stof is er bovendien gelijkmatig doorheen verdeeld, wat een snelle opname bevordert. Blokken tot slot worden samengeperst met paraffine, waardoor ze een hoge vochtbestendigheid hebben en zich uitstekend lenen tot een gerichte, lokale bestrijding in kelders, riolen of buitenzones.

Voor alle rodenticiden gelden dezelfde veiligheidsregels. Het lokaas moet in een afgesloten lokaasdoos worden aangeboden, zodat kinderen, huisdieren en andere niet-doelsoorten er niet bij kunnen.

Anticoagulantia en alfachloralose

Binnen de chemische rodenticiden maakt men een duidelijk onderscheid tussen anticoagulantia en alfachloralose, het enige niet-anticoagulante middel dat in België en de meeste andere Europese landen nog mag worden verkocht. Alfachloralose werkt in op het zenuwstelsel en vertraagt de hartslag, waardoor het dier in een comateuze toestand raakt en uiteindelijk sterft. De stof is doeltreffend tegen muizen, maar heeft onvoldoende werking tegen ratten. Anticoagulantia zoals bromadiolon, difenacoum, difethialon, brodifacoum en flocoumafen grijpen dan weer in op de aanmaak van vitamine K1, een stof die onmisbaar is voor de bloedstolling. Zonder dat proces sterft het dier aan inwendige bloedingen.

Het grote voordeel van deze traagwerkende gifstoffen is dat het knaagdier niet onmiddellijk sterft. Soortgenoten leggen daardoor geen verband tussen het lokaas en de dood van een ander dier, waardoor lokaasschuwheid grotendeels wordt vermeden. Bovendien drogen de kadavers uit vooraleer ze ontbinden, wat geurhinder beperkt.

Mechanische vallen

Naast chemische middelen zijn er heel wat mechanische vallen op de markt, van de klassieke houten klapval tot stevigere kunststofmodellen met meer slagkracht. Die laatste zijn bovendien hygiënischer en veiliger in gebruik, omdat ze van buitenaf kunnen worden gespannen zonder dat de vingers of het lokaas in contact komen met de klem.

Qua profiel valt op dat mechanische bestrijding iets meer aanslaat bij jongere consumenten en in stedelijke gebieden, terwijl chemische rodenticiden doorgaans beter scoren bij oudere consumenten en in landelijke gebieden. Het verschil is echter te beperkt om een grote impact te hebben op de globale verkoopcijfers.

Elektronische toestellen

Elektrische schok

Meest recent op de markt zijn elektronische toestellen die knaagdieren doden met een elektrische schok. Ze winnen snel aan populariteit, vooral in ruimtes waar gif niet gewenst of zelfs niet toegelaten is, zoals keukens, voedingsateliers of plaatsen waar kinderen en huisdieren rondlopen.

Innovatiegolf

De belangrijkste innovatiegolf situeert zich in het elektronische segment. Fabrikanten brengen steeds compactere, gebruiksvriendelijkere toestellen op de markt die specifiek ontworpen zijn om veilig te functioneren. Nieuwe modellen worden bijvoorbeeld uitgerust met een oplaadbare interne batterij die via een gewone USB-kabel binnen een paar uur weer klaar is voor gebruik, zodat een adapter of extra batterijen overbodig worden. Voor de rattenvariant van dit soort toestellen wordt bovendien vaak een extra mechanische hefboom toegevoegd die het dier tijdens het elektrocutieproces vastklemt, zodat het onmogelijk kan ontsnappen, iets wat bij eenvoudigere modellen zonder die hefboom wel vaker voorkomt.

De verwachting is dat elektronische bestrijding de komende jaren een steeds groter aandeel van de rodenticidenmarkt zal opeisen

Evolutie van de markt

Elektronische bestrijding rukt op

De verwachting binnen de sector is dat elektronische bestrijding de komende jaren een steeds groter aandeel van de rodenticidenmarkt zal opeisen, net omdat ze een gifvrij en herbruikbaar alternatief biedt op plaatsen waar chemische middelen ongewenst zijn. Toch blijft, ondanks de duidelijke groei van mechanische en elektronische oplossingen, het aandeel van chemische middelen nog altijd aanzienlijk groter in zowel volume als omzet.

Segment onder druk

Het chemische segment staat internationaal steeds meer onder druk door gezondheids- en milieuoverwegingen. Nederland heeft sinds 2023 gekozen voor een structureel strengere en meer professionele aanpak, een beweging die stilaan doorwerkt in de rest van Europa. Wetgeving en dierenwelzijn bepalen daardoor steeds nadrukkelijker welke producten op de markt komen. Dat leidt onder meer tot meer gesloten en gecontroleerde toepassingssystemen en een ruimer aanbod aan diervriendelijke alternatieven, zoals levendvangkooien en humane vallen.

Stabiele verkoop

Toch blijft de verkoop van chemische rodenticiden aan particulieren in België opvallend stabiel. Zolang deze producten wettelijk verkocht en gebruikt mogen worden, blijven ze een vertrouwd en veelgekozen antwoord op ongediertehinder. De echte verschuiving zit dus minder in dalende volumes dan wel in strengere voorwaarden waaronder die volumes worden verkocht en toegepast.

WETGEVING IN BEWEGING
Complexe materie
Voor wie rodenticiden verkoopt, is een goed begrip van de regelgeving geen overbodige luxe. Rodenticiden vallen onder de Europese biocidenverordening en moeten voldoen aan het principe van geïntegreerde plaagdierbestrijding (Integrated Pest Management), dat chemische bestrijding pas toelaat als preventieve en niet-chemische maatregelen ontoereikend blijken. Elke verpakking moet de verplichte informatie dragen die voortvloeit uit de productregistratie en het bijhorende SPC-blad (Summary of Product Characteristics), waaronder de CLP-gevareninformatie (Classification, Labelling and Packaging) en een unieke UFI-code (Unique Formula Identifier) waarmee hulpdiensten bij vergiftiging snel de exacte samenstelling kunnen opvragen.

Continue evolutie
De regelgeving evolueert continu en het tijdspad verschilt sterk per product, wat de materie voor retailers behoorlijk complex maakt. Een concrete wijziging die nog op stapel staat, betreft de etikettering en reclame, waarvoor de regels tegen 2027 verder worden aangescherpt. Vanaf dan moet de verplichte CLP tekst in zwart witcontrast leesbaar op de verpakking staan en moet alle informatie ook in het Duits beschikbaar zijn. Dat kan rechtstreeks op het etiket of via een QR code die naar de volledige informatie online verwijst. Voor retailers betekent dit dat een deel van het huidige gamma op termijn een aangepaste verpakking krijgt en dat ook communicatie en promotie rond deze productgroep verder aan banden worden gelegd.

Wat werkt in het rayon?

Qua presentatie blijkt een dubbele facing, waarbij het product zowel in het vaste rayon als op een kopgondel of losstaande display staat, een beproefde manier om de verkoop te stimuleren. Tijdelijke acties kunnen daar nog een extra impuls aan geven, bijvoorbeeld door een gratis lokaasdoos bij aankoop van een navulling of een prijsvoordeel bij een groter formaat. Kortingen op rodenticiden zijn, anders dan sommige retailers denken, wettelijk toegelaten en blijven dus een bruikbaar middel om de categorie extra onder de aandacht te brengen.

Met medewerking van BSI, COMPO, Edialux en Evergreen Garden Care