BTV scherpt haar ambities voor de Belgische tuinretail aan
Chris Van Wesemael over de koers en prioriteiten van de beroepsorganisatie
Anderhalf jaar geleden trad Chris Van Wesemael aan als directeur van de Belgische Tuinretailvereniging (BTV). Sindsdien waait er een nieuwe wind door de beroepsorganisatie, die volop koerst op meer zichtbaarheid, verbinding en gedegen belangenbehartiging. In gesprek met Dobbit Professional licht Van Wesemael zijn ambities toe en schetst hij hoe BTV haar positie binnen de sector wil versterken.
Bruggen bouwen
U bent intussen bijna anderhalf jaar directeur van BTV. Welke voorgaande ervaringen nam u mee naar deze functie?
Chris Van Wesemael: "Mijn loopbaan situeert zich al bijna twintig jaar af op het snijvlak van home improvement, tuin, decoratie en interieur. Als consultant hield ik me vooral bezig met businessdevelopment, bijvoorbeeld bij de introductie van producten, het aanboren van nieuwe markten of de internationale uitbreiding van ondernemingen. Daarvoor werkte ik een tiental jaar bij leveranciers, in commerciële en marketingfuncties. Dit gaf me de kans om de sector van verschillende kanten te leren kennen.
In die hoedanigheid werkte ik ook voor bedrijfsfederaties en organisaties als HIMA Benelux, Interieur Unie en BTV. Voor die laatste voerde ik enkele jaren geleden nog een uitgebreid marktonderzoek naar de tuinconsument uit. Dat verleden heeft ongetwijfeld bijgedragen aan de opdracht die ik momenteel opneem. Gezien mijn ervaring aan zowel de retail- als leverancierszijde durf ik wel beweren dat ik voeling heb met beide partijen. Mijn ervaring aan beide kanten van de tafel maakt dat ik de belangen, verzuchtingen en onderlinge verhoudingen haarscherp aanvoel."
Door die dubbele achtergrond lijkt u bijna voorbestemd om als bruggenbouwer op te treden. Is dat ook hoe u uw opdracht opvat?
“Absoluut, want leveranciers en retailers kunnen niet zonder elkaar. Uiteindelijk streven we hetzelfde doel na, namelijk de consument inspireren, verleiden en begeleiden bij zijn aankopen. Natuurlijk wordt er tijdens jaaronderhandelingen soms eens op het scherp van de snee gespeeld. Dat hoort er nu eenmaal bij. Toch valt de positieve en constructieve sfeer in de tuinsector mij op. Tuincentra trekken mensen aan die genieten van groen en beleving. Diezelfde ingesteldheid straalt gelukkig ook af op de zakelijke contacten tussen retailers en leveranciers."
Zichtbaarder en internationaler
Welke koers wilde u bij uw aantreden voor BTV uitzetten?
"Mijn voorganger Dirk Ballekens heeft de vereniging in zijn vier à vijf jaar als directeur sterk uitgebouwd. Tegelijk zag ik mogelijkheden om BTV verder te ontwikkelen als belangenorganisatie die nauw aansluit bij de noden van de sector. Het gaat mij niet om een vereniging 2.0 of 3.0, maar om een werking die blijft evolueren met de markt en de verwachtingen van haar leden.
Een eerste werkpunt was de communicatie, zowel met de leden als naar de buitenwereld toe. Intussen versturen we maandelijks een interne nieuwsbrief en proberen we BTV vaker in de vakpers onder de aandacht te brengen. Onze achterban moet weten welke dossiers we opvolgen en wat er binnen de vereniging leeft. Tegelijk willen we dat ook de rest van de sector en andere belanghebbenden een helder beeld krijgen van onze standpunten en activiteiten."
"Elk land kent zijn eigen context, maar de achterliggende problematieken zijn vaak universeel van aard"
Een ander opvallend spearhead in jullie nieuwe koers is internationale samenwerking. Waarom is dat luik zo belangrijk?
“Onze internationale contacten waren de afgelopen jaren wat weggezakt; dat vond ik toch een gemis. Daarom zijn we opnieuw aangesloten bij IGCA en namen we in augustus onder andere deel aan het tuincentrumcongres in München. Daar spraken we met talloze collega’s uit onder meer Japan, Australië, China en de Verenigde Staten. Zulke ontmoetingen geven waardevolle inzichten in de manier waarop andere markten en landen met vergelijkbare vraagstukken omgaan.
Ook met zusterorganisaties uit Nederland, Frankrijk en Duitsland onderhouden we trouwens terug nauwer contact. Veel dossiers hebben immers een Europese dimensie, zoals de PPWR, de verordening over verpakkingen en verpakkingsafval, en de Europese houtverordening. Hoewel de nationale context per land verschilt, liggen de problematieken en knelpunten vaak erg dicht bij elkaar. Door ervaringen en inzichten over de landsgrenzen heen te delen, kunnen we als federaties veel van elkaar opsteken en vermijden dat iedereen zelf het warm water moet uitvinden."
Daarnaast wil BTV zich nadrukkelijker als Belgische federatie uitdragen. Hoe trachten jullie dat te doen?
“De betrokkenheid van Wallonië bij de vereniging was in het verleden vrij beperkt. Daar willen we nu verandering in brengen. Hoewel BTV al Waalse leden telt, is er ruimte om hun engagement te versterken en de samenwerking tussen beide landsdelen verder uit te bouwen. De verhuizing van onze maatschappelijke zetel van Oudenaarde naar Brussel past binnen die ambitie. Ze onderstreept het nationale karakter van de federatie en brengt de zetel dichter bij de plaats waar veel overleg met overheidsinstanties en belangenorganisaties plaatsvindt. Om de belangen van onze leden te behartigen, is een rechtstreekse vertegenwoordiging in die gesprekken van groot belang."
Nieuwe statuten
De naamsverandering van Tuincentravereniging naar Tuinretailvereniging ging gepaard met een statutenwijziging. Wat mogen we daaronder verstaan?
"We hebben het Nederlandse model als voorbeeld genomen. Naast de tuincentra kunnen voortaan ook leveranciers toetreden als volwaardig lid van de vereniging. Onze raad van bestuur werd uitgebreid van vier naar tien personen, netjes verdeeld over vijf winkeliers en vijf leveranciers. Om de identiteit te bewaken, blijft de voorzitter altijd uit de retailhoek komen en behouden de tuincentra het doorslaggevende stemrecht bij een eventuele staking van stemmen. Maar bovenal brengt deze nieuwe mix ontzettend veel positieve energie teweeg."
Marktdata blijft schaars
Het gebrek aan betrouwbare omzet- en marktcijfers is een oud zeer in de Belgische tuinsector. Hoe kijkt u daarnaar?
"De situatie is al jaren schrijnend. Er zijn nog altijd nauwelijks betrouwbare marktgegevens over de Belgische tuinbranche. De enige cijfers die in de ether circuleren, komen uit de hoek van de bouwmarkten. Dat die data vervolgens vaak ten onrechte worden gepresenteerd als representatief voor de hele tuinbranche, is ronduit misleidend. Algemeen cijfermateriaal om de omzetontwikkeling van de volledige branche nauwkeurig op de voet te volgen, ontbreekt tot op heden volledig.
Die datalacune maakt het moeilijk om de markt objectief te beoordelen. Als federatie willen we weten hoe verschillende productgroepen evolueren, waar de groei zit en welke segmenten het moeilijk hebben. Zonder die informatie blijven we voor een groot deel aangewezen op gesprekken met leden en inschattingen van mensen die de sector goed kennen."
Hoe wil BTV die leemte opvullen?
"De situaties in onze buurlanden tonen dat er verschillende wegen zijn om aan die cijfergegevens te geraken. In Nederland neemt NielsenIQ de dataverzameling voor zijn rekening, terwijl Frankrijk met een eigen systeem werkt dat wordt gekoppeld aan marktcijfers van NielsenIQ. Een gelijkaardig voorstel van NielsenIQ kan ook bij ons zeker een plaats krijgen, maar we willen niet louter afwachten tot er van buitenaf een initiatief komt. De verdere uitwerking van onze datagroep moet uitwijzen hoe we die gegevens in België op een haalbare manier kunnen verzamelen. Hoe dan ook staat het buiten kijf dat we door meerdere databronnen te benutten stap voor stap een vollediger beeld van de markt kunnen opbouwen."
“Zonder brede marktdata blijft het koffiedik kijken, al wijzen alle signalen op een stabiel tot licht positief"
Bij gebrek aan betrouwbare marktcijfers blijft elke prognose met onzekerheid omgeven. Wat zijn desondanks uw verwachtingen voor de cijfers van 2026?
“Met een volumegroei van ongeveer 2% mochten we vorig jaar zeker niet klagen, en ook 2026 kende een bijzonder gunstige start. Het vroege lenteweer gaf de consumentenverkopen meteen een stevige duw in de rug. Toen de temperatuur medio zomer plots extreem de hoogte in ging, koelde de koopwoede tijdelijk af. Intussen vertoont de markt echter een duidelijk herstel. In de wandelgangen hoor ik nauwelijks wanklanken. Er zijn zelfs uitbaters die dubbele groeicijfers laten optekenen, al blijven die gevallen eerder uitzondering dan regel.
Momenteel koersen we af op een stabiele nulgroei, wat gezien de huidige economische context volstrekt aanvaardbaar is. Hoewel het najaar qua omzetvolumes traditioneel wat bescheidener blijft, acht ik een eindresultaat tussen de 0 en 2% lichte groei haalbaar. Dat blijft uiteraard een beredeneerde inschatting, want marktbrede scopingsdata ontbreken voorlopig nog. Een opvallend neveneffect van de hete zomer is bovendien dat de droogteschade in menige tuin nu al leidt tot vervangingsaankopen. Consumenten kijken tegen verdorde beplanting aan en beslissen om de kale plekken onmiddellijk op te frissen, in plaats van die investering door te schuiven naar het komende voorjaar.”
Zonevreemde tuincentra in de knel
Een ander dossier dat BTV nauw aan het hart ligt, is dat van de zonevreemde tuincentra. Waar wringt het schoentje?
"Veel tuincentra zijn historisch ontstaan als kwekerij en liggen daardoor in agrarisch gebied. Maar een kwekerij en een tuincentrum zijn niet hetzelfde. De verkoop van bloemen en planten is sterk seizoensgebonden. Om een rendabele onderneming uit te bouwen, hebben veel kwekerijen hun aanbod door de jaren heen uitgebreid met potten, decoratie en andere tuinproducten. Sommige zijn zo uitgegroeid tot volwaardige tuincentra, met een veel ruimer assortiment dan alleen levend groen. Bepaalde uitbreidingen zijn vergund, maar de historische ligging blijft voor sommige ondernemingen een probleem.
Sommige ondernemers zitten daardoor vastgepind op hun huidige locatie. Ze hebben een zaak uitgebouwd die economisch waardevol is, maar botsen bij bepaalde investeringen op ruimtelijke beperkingen. Zelfs een energetische renovatie kan moeilijk liggen wanneer een vestiging zogenaamd 'zonevreemd' is. Dat staat op gespannen voet met de verwachting dat ondernemingen hun energieverbruik steeds meer moeten terugdringen. Ook bij eventuele overnames steekt deze problematiek de kop op, want een kandidaat-overnemer weegt de beperkingen en onzekerheden van de locatie zorgvuldig af. Daardoor dreigt een ondernemer niet alleen investeringen uit te stellen, maar ook moeilijker een opvolger te vinden."
Welke stappen onderneemt BTV om deze patstelling te doorbreken?
“We brengen de ruimtelijke knelpunten van onze achterban momenteel grondig in kaart. Vlaams minister Jo Brouns heeft me expliciet gevraagd om de feitelijke situatie gedetailleerd te documenteren. Met dat dossier stappen we naar het overlegtafel rond het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen, zodat de specifieke situatie van deze verkooppunten mee in rekening wordt gebracht. Een mogelijke piste is om voor bepaalde zonevreemde tuincentra uitzonderingen toe te staan. Tegelijk moeten we als sector zelf duidelijker afbakenen wat we precies onder een tuincentrum verstaan. Een heldere definitie kan helpen om de eigenheid van dergelijke vestigingen beter te erkennen en rekening te houden met hun specifieke ruimtebehoeften."
"Potentiële leden moeten begrijpen welke meerwaarde een aansluiting bij BTV heeft"
Achterban verbreden
Om af te sluiten, waar ziet BTV nog kansen om meer tuincentra bij de federatie te betrekken?
"Momenteel telt BTV 164 leden. Dat aantal blijft vrij stabiel en vertoont een lichte groei, maar er is nog ruimte om de vertegenwoordiging binnen de sector te verbreden. Heel wat zelfstandige tuincentra die bij Horta zijn aangesloten, zijn bijvoorbeeld al individueel lid, terwijl de groep als geheel nog geen deel uitmaakt van onze organisatie. We willen onderzoeken hoe we ook die vestigingen gezamenlijk bij BTV kunnen betrekken. Daarnaast zoeken we aansluiting bij andere groepen en tuincentra die momenteel niet of slechts gedeeltelijk vertegenwoordigd zijn.
Een verdere uitbreiding vraagt echter ook een inspanning van onze kant. We moeten duidelijker communiceren waar BTV voor staat, welke dossiers we opvolgen en wat dat concreet betekent voor onze leden. Als erkende beroepsfederatie volgen we regelgeving op, overleggen we met beleidsmakers en verdedigen we de belangen van de tuincentrumsector. Potentiële leden moeten begrijpen welke meerwaarde een aansluiting bij BTV heeft en hoe de federatie hun belangen behartigt."